ผักกาดหอม
จู่ๆ ก็มีการถกเถียงกันเรื่องสถาบันเบื้องสูง
ประเด็นแตกต่างจากช่วง ๓ นิ้วฮึกเหิมครับ ช่วงนั้นทั้งห่ามทั้งดิบ จนกลายเป็นผู้ต้องหา เป็นนักโทษ เป็นผู้ลี้ภัยกันหลายคน
เที่ยวนี้แรกๆ บอกตามตรง ไม่ได้เอามาใส่ใจเท่าไหร่ เพราะเป็นกรณีมุมกลับ ทำนอง จงรักภักดีจนเกินงาม ใครจงรักภักดีมากกว่ากัน
เหมือนขวาจะเล่นกันเอง
แต่วานนี้วันที่ ๙ เดือน ๙ มาสะดุดกับโพสต์ของ ศ. ดร.ไชยันต์ ไชยพร
“…ฟังคุณอนุทินให้สัมภาษณ์ ผมว่าท่านเข้าใจบทบาทนายกฯ กับวัง ผิดมหันต์เลยนะครับ !…”
ไปดูต้นเรื่องกันก่อน
เรื่องคือว่านายกฯ อนุทินให้สัมภาษณ์ในรายการ ตอบโจทย์ ทางสถานีโทรทัศน์ Thai PBS เมื่อคืนวันที่ ๗ กันยายนที่ผ่านมา อธิบายและตอบข้อสงสัยเกี่ยวกับการถูกกล่าวหาว่า อ้างอิงสถาบันฯ หรือเบื้องสูงในการดำเนินนโยบายของรัฐบาล
“…ทุกอย่างเป็นไปตามกำหนดการ ไม่เคยนำเรื่องเบื้องสูงหรือสถาบันฯ มาแอบอ้างเพื่อผลประโยชน์ทางการเมือง หรือใช้ในการบริหารราชการแผ่นดิน
ทุกอย่างดำเนินการไปตามขั้นตอนและอำนาจหน้าที่ของฝ่ายบริหารอย่างเปิดเผยและตรวจสอบได้
อยู่ดีๆ ผมจะไปประชุมกับท่านองคมนตรีได้ไหม ถ้าผมไม่มีกำหนดการที่เชิญผมไปร่วม
อยู่ดีๆ ผมจะไปกับทางท่านราชเลขานุการในพระองค์ ได้ไหม ถ้าผมไม่มีกำหนด ที่ให้ผมเป็นส่วนหนึ่งขององค์ประกอบของคณะเดินทาง
ทำไมผมจะไม่รู้ที่สูง ที่ต่ำ ผมต้องรู้มากกว่าคนอื่นด้วยซ้ำ…”
แฟนคลับอาจารย์ไชยันต์พากันงงสิครับ เพราะไม่เข้าใจโพสต์ของอาจารย์ เพราะท่านอธิบายสั้นเกินไป จึงอยากให้อธิบายเพิ่มเติม
อาจารย์ไชยันต์ท่านก็เพิ่มเติมด้วยความเป็นห่วงดังนี้ครับ
“…อยู่ดีๆ ผมจะไปกับทางท่านราชเลขานุการในพระองค์ ได้ไหม ถ้าผมไม่มีกำหนด ที่ให้ผมเป็นส่วนหนึ่งขององค์ประกอบของคณะเดินทาง” นายอนุทินกล่าว
อยู่ดีๆ จะไปได้ไหม ถ้าไม่ได้เชิญ
ใครกำหนด ? ใครเชิญ ?
ราชเลขาฯ หรือ นายกฯ เป็นคนกำหนด เป็นคนเชิญ ??…
เอาล่ะสิผมเองก็งง! ในมุมของอาจารย์ไชยันต์ ต้องการสื่ออะไรกันแน่
ไถโทรศัพท์อ่านคอมเมนต์ไปเรื่อยๆ มาเจอโพสต์ของคุณ Phangkrathok N Kongphop ที่พยายามแกะรหัสของอาจารย์ไชยันต์
“…ผมลองให้ Chat GPT ตีความให้
ประโยคนี้ต้องแยก **๒ ชั้น** คือ ๑) นายอนุทินกำลังสื่ออะไร และ ๒) ในทางพิธีการจริง ใครมีอำนาจกำหนดคณะเดินทาง
‘อยู่ดีๆ ผมจะไปกับทางท่านราชเลขานุการในพระองค์ได้ไหม ถ้าผมไม่มีกำหนดที่ให้ผมเป็นส่วนหนึ่งขององค์ประกอบของคณะเดินทาง’
แล้วตามด้วยการตีความว่า
‘อยู่ดีๆ จะไปได้ไหม ถ้าไม่ได้เชิญ’
๑.ประโยคของนายอนุทินไม่ได้บอกตรงๆ ว่า ‘ราชเลขานุการฯ เป็นคนเชิญ’
จุดสำคัญคือคำว่า ** ‘ไม่มีกำหนดที่ให้ผมเป็นส่วนหนึ่งขององค์ประกอบของคณะเดินทาง’
นี่เป็นภาษาที่ต่างจากคำว่า ** ‘ผมไม่ได้รับเชิญจากราชเลขานุการฯ’ ** มาก
เขากำลังอ้างถึงหลักว่า การเดินทางในฐานะ ** คณะเดินทางอย่างเป็นทางการ ** ต้องมีการกำหนดรายชื่อหรือองค์ประกอบไว้ ไม่ใช่ว่าใครจะตัดสินใจเดินเข้าไปร่วมคณะเองได้
ดังนั้น ถ้าถามว่า
ใครกำหนด? ใครเชิญ?
จากประโยคนี้เพียงอย่างเดียว ** ยังสรุปไม่ได้ว่าเป็นราชเลขานุการฯ หรือนายกรัฐมนตรี ** เพราะนายอนุทินไม่ได้ระบุผู้มีอำนาจนั้น
๒.คำว่า ‘ใครเชิญ’ อาจเป็นการตีความเกินจากคำพูดเดิม
ประโยคเดิมพูดถึง
มีชื่ออยู่ในองค์ประกอบคณะเดินทางหรือไม่
มีการกำหนดหน้าที่หรือสถานะในคณะหรือไม่
แต่ไม่ได้ใช้คำว่า
‘ราชเลขานุการฯ เชิญผม’
‘นายกฯ ไม่เชิญผม’
‘ผมถูกห้ามโดยราชเลขานุการฯ’
ดังนั้น การย่อความเป็น
‘อยู่ดีๆ จะไปได้ไหม ถ้าไม่ได้เชิญ’
ถือว่า ** จับใจความได้บางส่วน แต่เพิ่มกรอบความหมายเรื่อง ‘ผู้เชิญ’ เข้าไป **
ซึ่งทำให้เกิดคำถามต่อทันทีว่า ** แล้วใครเป็นเจ้าภาพหรือผู้มีสิทธิ์เชิญ?**
๓.ต้องแยก ‘ผู้กำหนดคณะ’ ออกจาก ‘ผู้เชิญ’
นี่เป็นจุดที่ผมคิดว่าการถกเถียงในคอมเมนต์อาจปนกันอยู่
การเดินทางสำคัญระดับรัฐอาจมีหลายฝ่ายเกี่ยวข้อง เช่น
ก.ฝ่ายการเมือง/ฝ่ายบริหาร
กำหนดว่า ** ใครควรเดินทางในฐานะฝ่ายรัฐบาล **
เช่น นายกรัฐมนตรี รัฐมนตรีที่รับผิดชอบภารกิจ หรือเจ้าหน้าที่ที่เกี่ยวข้อง
ข.ฝ่ายพระราชสำนักและพิธีการ
เกี่ยวข้องกับการจัดลำดับและองค์ประกอบที่เหมาะสมตามหมายกำหนดการและพระราชพิธี
ค.เจ้าภาพหรือฝ่ายต่างประเทศ
อาจมีเรื่อง ** คำเชิญอย่างเป็นทางการ ** สำหรับคณะผู้แทนในบางกรณี
เพราะฉะนั้นคำว่า ** ‘ใครเชิญ?’ ** ต้องรู้ก่อนว่าเรากำลังพูดถึง ** การเดินทางหรือเหตุการณ์ใด ** และบุคคลนั้นจะไปในสถานะอะไร
๔.ถ้าวิเคราะห์ ‘ลักษณะของคนพูด’ จากประโยคนี้
ผมมองว่าประโยคนี้สะท้อนลักษณะการสื่อสาร ** เชิงป้องกันตัวและโยนคำถามกลับไปที่ตรรกะของฝ่ายตรงข้าม **
เขาไม่ได้ตอบแบบตรงๆ ว่า
‘ผมไม่อยากไป’
แต่สร้างกรอบว่า
‘ในเมื่อผมไม่ได้ถูกกำหนดให้เป็นส่วนหนึ่งของคณะ แล้วจะให้ผมไปเองโดยพลการได้อย่างไร?’ **
ลักษณะนี้มีผลทางการเมือง ๓ อย่าง:
๑.ปฏิเสธความรับผิดชอบต่อการไม่ไป**
ทำให้เหตุผลไม่ใช่ ‘ผมเลือกไม่ไป’ แต่เป็น ‘ไม่มีสถานะให้ผมไป’
๒.ป้องกันการถูกกล่าวหาว่าไม่ให้ความสำคัญ**
เพราะถ้าไปเองโดยไม่มีชื่อในคณะ ก็อาจถูกมองว่าไม่เหมาะสมตามพิธีการ
๓.จงใจไม่ระบุว่าใครเป็นคนไม่กำหนดชื่อ **
นี่สำคัญที่สุด เขาพูดว่า ** ‘ผมไม่มีกำหนด’ ** แต่ไม่ได้พูดว่า ** ‘นายกฯ ไม่กำหนด’ ** หรือ ** ‘ราชเลขานุการฯ ไม่อนุญาต’ **
ดังนั้นเขาเหมือน ** ป้องกันตัวเองโดยไม่กล่าวหาใครตรงๆ…”
ครับ…ก็พอจะเข้าใจโพสต์ของอาจารย์ไชยันต์ครับ คำพูดนายกฯ อนุทิน มีความหมายเดียวคืองานของราชสำนักหากไม่มีการเชิญ โดยมารยาทนายกฯ ก็ไม่ควรไป
ที่จริงก็เป็นเรื่องปกติทั่วไปของการเชิญและการไปหรือไม่ไปตามคำเชิญว่าเพราะอะไร
แต่ที่ยังไม่เข้าใจมาจนวินาทีนี้คือ มีผู้คนเข้าใจเยอะครับว่า “อนุทิน” เป็นนายกรัฐมนตรีที่รับใช้เบื้องยุคลบาทใกล้ชิดที่สุดมากคนหนึ่ง
ก็ยังไม่เห็นมีอะไรเสียหาย
แต่ถูกโจมตีว่าเชิดชูปกป้องสถาบันฯ แอบอ้างเพื่อหวังผลประโยชน์ทางการเมือง จนลืมเรื่องที่ขั้วการเมืองสู้กันเรื่อง ม.๑๑๒ กันไปหมด
แรงนะครับ.
