เราก็มีแต่ว่าทำไมใจของเราร้อน ใจของเราจึงไม่ได้รับความร่มเย็นเป็นสุข ใจของเราทำไมวุ่นวาย ใจของเราทำไมมันเป็นอย่างนี้ แสดงว่าเรามองแต่ผลไม่ได้มองเหตุ เหตุตัวเองทำยังไงไม่ได้คิด ไม่ได้ปรับปรุงแก้ไขกายวาจาใจของตนเอง กายวาจาใจของตนเองทำไม่ถูกมันก็ต้องเดือดร้อนอย่างนั้น
ถ้าใจของเราทำตามแนวแถวที่พระพุทธเจ้าแนะนำสั่งสอน หลวงพ่อเชื่อมั่นเหลือเกินว่าจะไม่เป็นอย่างนั้น เพราะว่าธรรมคำสั่งสอนท่านได้ใช้ได้ผลมาแล้ว ไม่ว่ากี่ยุคกี่สมัย แต่มาใช้กับเราทำไมจึงไม่ได้ผล แสดงว่าเราปฏิบัติไม่ถูกทางเสียแล้ว
ปล่อยจิตปล่อยใจ ใจของเราจะเดือดร้อน ถ้าหากว่าใจของเราเดือดร้อนอย่างนั้น เราต้องมองหาเหตุทันที เราปล่อยใจเกินไปใช่ไหม ถ้าเราปล่อยใจเกินไปผลมันก็ต้องออกมาอย่างนี้ ถ้าเราดูเหตุให้ดีแล้วผลก็ต้องออกมาดี
เพราะฉะนั้นพวกเราทุกๆ ท่านนะ ให้มองหาเหตุ อย่าไปมองผลอย่างเดียว ถ้าว่าผลมันออกมาทางจิตใจร้อนจิตใจวุ่นวายจิตใจหาความสงบไม่ได้ เราต้องมองหาเหตุ เราปล่อยใจเกินไปใช่ไหม การเป็นอยู่ของเราไม่ได้เข้มงวดกวดขันใช่ไหม เราขี้เกียจภาวนาใช่ไหม เราชอบพูดชอบโม้ชอบคุยกับหมู่กับเพื่อนมากเกินไปใช่ไหม ให้ถามตนเอง
ต้องพยายามตัดออก พยายามทำให้ดีตามแนวแถวที่พระพุทธเจ้าวางไว้ ให้อยู่ตามลำพังให้มากที่สุด เว้นเสียแต่หน้าที่การงาน อันนั้นเราก็ทำหน้าที่ให้ดีที่สุด เมื่อจบแล้วคือจบเข้ากองทัพเหมือนกับทหาร ในเมื่อประเทศชาติต้องการก็ออกมาเพื่อปกป้อง ในเมื่อจบแล้วเข้ากรมต่อ
อันนี้ก็เหมือนกัน ในเมื่อเราทำหน้าที่ เราก็ต้องทำ เมื่อจบแล้วก็เข้าภาวนาต่อ แต่บางคนบางท่านบอกว่าถ้าเป็นอย่างนั้นจะไม่ขาดวรรคขาดตอนหรือในขณะที่กระทำ แต่เราปล่อยจิตปล่อยใจยิ่งมากกว่านั้นทำไมเราไม่คิด ทำก็คือทำ ในเมื่อจบในการกระทำแล้วเข้าประจำที่นะ
เหมือนกับยางสติ๊ก เวลายืดก็รู้จักยืด เวลาหยุดใช้ก็ให้หดเข้ามาให้อยู่ในสภาพเดิม ถ้าทำใจได้อย่างนั้นไปอยู่ ณ สถานที่ใดร่มเย็นเป็นสุขไปหมด
หลวงพ่ออินทร์ถวาย สันตุสสโก
จากพระธรรมเทศนา “รู้เหตุ ย้อนดูผล คือจิตภาวนา”
แสดงธรรมเมื่อวันที่ ๒๔ พฤษภาคม ๒๕๕๐
