จมปลัก (อ่านว่า จม-ปฺลัก) ประกอบด้วยคำว่า จม กับ ปลัก
จม หมายถึง หายลงไปในดินหรือน้ำ หรือหมายถึงทำให้อยู่ใต้น้ำ เช่น เทวรูปองค์นี้ถูกทิ้งจมดินมานานนับศตวรรษ. เขากระโดดออกจากเรือ ก่อนที่เรือจะจมลง. นักบินทิ้งระเบิดจมเรือข้าศึก.
นอกจากนี้ คำว่า จม ยังมีความหมายโดยปริยายว่า อยู่กับที่ เช่น เขาจมอยู่กับความทุกข์. เก็บเงินไว้เฉย ๆ เงินจมอยู่เปล่า ๆ ไม่ได้ประโยชน์อะไร. เขาจมอยู่กับกองหนังสือทั้งวัน.
ส่วน ปลัก หมายถึง แอ่งที่เป็นโคลนเลน เช่น ควายนอนแช่ปลัก. ม้าวิ่งเตลิดตกลงไปในปลัก.
เมื่อใช้ จมปลัก เป็นสำนวน จะหมายความว่า ติดอยู่ที่เดิม ติดอยู่กับที่ ทำให้ไม่เจริญก้าวหน้า เช่น พี่สาวจมปลักอยู่แต่ในบ้าน ความคิดอ่านจึงสู้น้องสาวที่ออกไปทำงานนอกบ้านไม่ได้. คนมีความสามารถอย่างคุณไม่ควรจมปลักอยู่ในบริษัทนี้ ควรจะหาบริษัทที่คุณมีโอกาสก้าวหน้ากว่านี้.
ที่มา : บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑๘ มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๕๑ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.
