เช็กก่อนสาย! 7 สัญญาณเตือนเบาหวาน

โรคเบาหวานเป็นหนึ่งในโรคเรื้อรังที่พบได้บ่อย และอาจเกิดขึ้นโดยไม่แสดงอาการผิดปกติ โดยเฉพาะเบาหวานชนิดที่ 2 ที่มักค่อย ๆ พัฒนาขึ้นโดยไม่รู้ตัว หากปล่อยให้ระดับน้ำตาลในเลือดสูงต่อเนื่องเป็นเวลานาน อาจส่งผลกระทบต่อหลอดเลือดและอวัยวะสำคัญ ทั้งหัวใจ สมอง ไต และดวงตา การสังเกตสัญญาณเตือนของร่างกายควบคู่กับการตรวจคัดกรองเบาหวานจึงเป็นสิ่งสำคัญ เพื่อให้สามารถค้นพบความผิดปกติและเข้ารับการรักษาได้อย่างเหมาะสมตั้งแต่ระยะแรก

7 สัญญาณเตือนเบาหวานที่ควรสังเกต

แม้ผู้ป่วยเบาหวานบางรายอาจไม่มีอาการผิดปกติ แต่เมื่อระดับน้ำตาลในเลือดสูงขึ้น ร่างกายอาจส่งสัญญาณเตือนที่สามารถสังเกตได้ ดังนี้

  1. ปัสสาวะบ่อย โดยเฉพาะตอนกลางคืน เนื่องจากร่างกายพยายามขับน้ำตาลส่วนเกินออกทางปัสสาวะ
  2. กระหายน้ำบ่อยผิดปกติ รู้สึกคอแห้งและต้องการดื่มน้ำมากกว่าปกติ ซึ่งอาจสัมพันธ์กับการสูญเสียน้ำจากการปัสสาวะบ่อย
  3. หิวบ่อย แม้รับประทานอาหารตามปกติ เนื่องจากร่างกายไม่สามารถนำน้ำตาลไปใช้เป็นพลังงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ
  4. น้ำหนักลดโดยไม่ทราบสาเหตุ แม้ไม่ได้ควบคุมอาหารหรือออกกำลังกายเพื่อลดน้ำหนัก
  5. อ่อนเพลีย เหนื่อยง่าย ไม่มีแรง อาจเกิดจากการที่ร่างกายไม่สามารถนำน้ำตาลในเลือดไปใช้เป็นพลังงานได้ตามปกติ
  6. มองเห็นภาพพร่ามัว หรือมองเห็นไม่ชัดเป็นบางช่วง เนื่องจากระดับน้ำตาลในเลือดที่เปลี่ยนแปลงอาจส่งผลต่อการมองเห็น
  7. แผลหายช้า หรือติดเชื้อบ่อย โดยเฉพาะการติดเชื้อราที่ผิวหนังหรือบริเวณอวัยวะเพศ ซึ่งอาจสัมพันธ์กับระดับน้ำตาลในเลือดที่สูง

อย่างไรก็ตาม อาการเหล่านี้อาจเกิดจากโรคหรือภาวะสุขภาพอื่นได้เช่นกัน หากพบความผิดปกติควรปรึกษาแพทย์เพื่อตรวจหาสาเหตุ โดยไม่จำเป็นต้องรอให้มีอาการครบหลายข้อ เพราะผู้ป่วยเบาหวานบางรายอาจไม่มีสัญญาณเตือนที่ชัดเจน

ใครบ้างที่เสี่ยงเป็นโรคเบาหวาน แม้ไม่มีอาการ

เบาหวานชนิดที่ 2 มีความเกี่ยวข้องกับหลายปัจจัย ทั้งพันธุกรรม อายุ น้ำหนักตัว และพฤติกรรมการใช้ชีวิต โดยกลุ่มที่ควรให้ความสำคัญกับการตรวจคัดกรอง ได้แก่ ผู้ที่มีอายุ 35 ปีขึ้นไป ผู้ที่มีน้ำหนักเกินหรือมีไขมันสะสมบริเวณหน้าท้อง ผู้ที่มีพ่อแม่หรือพี่น้องเป็นโรคเบาหวาน รวมถึงผู้ที่ไม่ค่อยออกกำลังกาย

นอกจากนี้ ผู้ที่มีความดันโลหิตสูง ไขมันในเลือดผิดปกติ ไขมันพอกตับ หรือเคยตรวจพบภาวะก่อนเบาหวาน รวมถึงผู้หญิงที่เคยเป็นเบาหวานขณะตั้งครรภ์ หรือมีภาวะถุงน้ำรังไข่หลายใบ (PCOS) ก็เป็นกลุ่มที่ควรได้รับการประเมินความเสี่ยงเช่นกัน

ทั้งนี้ โรคเบาหวานไม่ได้เกิดขึ้นเฉพาะในผู้ที่มีน้ำหนักเกินเท่านั้น ผู้ที่มีรูปร่างผอมก็สามารถเป็นเบาหวานได้ โดยเฉพาะหากมีปัจจัยทางพันธุกรรมหรือความผิดปกติของการทำงานของตับอ่อน

ตรวจเบาหวานตั้งแต่ระยะแรก รู้ทันก่อนเกิดภาวะแทรกซ้อน

การตรวจคัดกรองเบาหวานเป็นวิธีสำคัญในการค้นหาความผิดปกติของระดับน้ำตาลในเลือด แม้ยังไม่มีอาการ โดยการตรวจที่นิยมใช้ ได้แก่

  • การตรวจน้ำตาลในเลือดหลังอดอาหาร (Fasting Plasma Glucose: FPG) เป็นการตรวจระดับน้ำตาลในเลือดหลังงดอาหารและเครื่องดื่มที่ให้พลังงานอย่างน้อย 8 ชั่วโมง โดยสามารถดื่มน้ำเปล่าได้
  • การตรวจน้ำตาลสะสม (HbA1c) เป็นการตรวจที่สะท้อนระดับน้ำตาลในเลือดเฉลี่ยในช่วง 2–3 เดือนที่ผ่านมา และโดยทั่วไปไม่จำเป็นต้องงดอาหารก่อนตรวจ

สำหรับผู้ใหญ่ที่ไม่ได้ตั้งครรภ์ หากตรวจ FPG ได้ค่าตั้งแต่ 100–125 mg/dL หรือ HbA1c อยู่ที่ 5.7–6.4% จะอยู่ในเกณฑ์ภาวะก่อนเบาหวาน ส่วนค่า FPG ตั้งแต่ 126 mg/dL ขึ้นไป หรือ HbA1c ตั้งแต่ 6.5% ขึ้นไป ถือว่าเข้าเกณฑ์เบาหวาน โดยแพทย์จะพิจารณาการตรวจยืนยันเพิ่มเติมในกรณีที่ไม่มีอาการชัดเจน

ผู้ที่มีอายุ 35 ปีขึ้นไปควรเริ่มตรวจคัดกรองเบาหวาน แม้ไม่มีอาการผิดปกติ ส่วนผู้ที่อายุน้อยกว่า 35 ปี แต่มีปัจจัยเสี่ยง ควรปรึกษาแพทย์เพื่อประเมินความจำเป็นในการตรวจ หากผลตรวจปกติ โดยทั่วไปสามารถตรวจซ้ำทุก 3 ปี ขณะที่ผู้มีภาวะก่อนเบาหวานควรติดตามระดับน้ำตาลอย่างน้อยปีละครั้ง หรือตามคำแนะนำของแพทย์

ปล่อยเบาหวานไว้โดยไม่รักษา เสี่ยงภาวะแทรกซ้อนหลายระบบ

โรคเบาหวานที่ควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดได้ไม่ดีเป็นเวลานาน อาจส่งผลให้หลอดเลือดและเส้นประสาทเกิดความเสียหาย และเพิ่มความเสี่ยงต่อภาวะแทรกซ้อนที่สำคัญ ได้แก่

  • โรคหัวใจและหลอดเลือด เพิ่มความเสี่ยงต่อภาวะหลอดเลือดแดงตีบแคบและกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือด
  • โรคหลอดเลือดสมอง เพิ่มความเสี่ยงต่อหลอดเลือดสมองตีบหรืออุดตัน ซึ่งอาจทำให้เกิดอาการหน้าเบี้ยว แขนขาอ่อนแรง หรือพูดไม่ชัดอย่างเฉียบพลัน
  • โรคไตจากเบาหวาน เกิดจากความเสียหายของหลอดเลือดขนาดเล็กในไต ทำให้ประสิทธิภาพการทำงานของไตลดลง และอาจนำไปสู่โรคไตเรื้อรังหรือภาวะไตวาย
  • โรคจอประสาทตาจากเบาหวาน อาจทำให้มองเห็นภาพพร่ามัว และในรายที่รุนแรงอาจสูญเสียการมองเห็น
  • โรคเส้นประสาทส่วนปลายจากเบาหวาน ทำให้เกิดอาการชา ปวดแสบปวดร้อน หรือรับความรู้สึกได้น้อยลง โดยเฉพาะบริเวณเท้าและขา
  • แผลเบาหวานที่เท้า อาจเกิดจากการสูญเสียความรู้สึกหรือการไหลเวียนเลือดที่ผิดปกติ ส่งผลให้เกิดแผลโดยไม่รู้ตัว แผลหายช้า และเสี่ยงต่อการติดเชื้อรุนแรง

การตรวจพบโรคตั้งแต่ระยะแรกและควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดอย่างเหมาะสม จึงมีส่วนช่วยลดความเสี่ยงต่อการเกิดภาวะแทรกซ้อนในระยะยาว

ปรับพฤติกรรมวันนี้ ลดความเสี่ยงเบาหวานในอนาคต

เบาหวานชนิดที่ 2 สามารถลดความเสี่ยงได้ด้วยการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพ โดยเฉพาะในผู้ที่มีน้ำหนักเกินหรือมีภาวะก่อนเบาหวาน เริ่มจากการเลือกรับประทานอาหารที่มีประโยชน์ ลดอาหารหวานและเครื่องดื่มที่มีน้ำตาล เพิ่มผักและอาหารที่มีใยอาหาร รวมถึงออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ เช่น เดินเร็ว ปั่นจักรยาน หรือว่ายน้ำ อย่างน้อย 150 นาทีต่อสัปดาห์

สำหรับผู้ที่มีน้ำหนักเกินและมีภาวะก่อนเบาหวาน การลดน้ำหนักประมาณ 5–7% ของน้ำหนักตัวสามารถช่วยลดความเสี่ยงต่อการเกิดโรคได้ นอกจากนี้ ควรงดสูบบุหรี่ นอนหลับให้เพียงพอ และตรวจสุขภาพตามช่วงอายุและปัจจัยเสี่ยงของแต่ละบุคคล

ส่วนผู้ที่ได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นเบาหวานแล้ว ควรดูแลสุขภาพควบคู่กับการรักษาตามคำแนะนำของแพทย์ เพื่อควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดและลดโอกาสเกิดภาวะแทรกซ้อน แม้เบาหวานชนิดที่ 2 บางรายอาจเข้าสู่ภาวะโรคสงบ (Remission) จนสามารถหยุดยาได้ภายใต้การดูแลของแพทย์ แต่ไม่ได้หมายความว่าโรคหายขาด และยังจำเป็นต้องติดตามสุขภาพอย่างต่อเนื่อง

โรคเบาหวานอาจเริ่มต้นโดยไม่มีอาการเตือนที่ชัดเจน การไม่รอให้เกิดอาการผิดปกติจึงเป็นสิ่งสำคัญ โดยเฉพาะผู้ที่มีปัจจัยเสี่ยง ควรเข้ารับการตรวจคัดกรองตามคำแนะนำของแพทย์ พร้อมปรับพฤติกรรมการใช้ชีวิตอย่างเหมาะสม เพื่อดูแลสุขภาพและลดความเสี่ยงต่อภาวะแทรกซ้อนในระยะยาว

พญ. สมพร วงศ์เราประเสริฐ

อายุรแพทย์โรคต่อมไร้ท่อและเมตะบอลิสม

โรงพยาบาลเวชธานี อินเตอร์เนชันแนล

Written By
More from pp
“ชวน” และคณะ ได้ร่วมสังเกตการณ์การแบ่งกลุ่มระดมความคิดเห็นในหัวข้อ “แนวทางในการพัฒนารายวิชาศึกษาทั่วไปเพื่อส่งเสริมการสร้างบ้านเมืองสุจริต”
เมื่อวันที่ 9 มี.ค. 64 นายชวน หลีกภัย ประธานรัฐสภา และประธานสภาผู้แทนราษฎร ได้ร่วมสังเกตการณ์การแบ่งกลุ่มระดมความคิดเห็นในหัวข้อ “แนวทางในการพัฒนารายวิชาศึกษาทั่วไปเพื่อส่งเสริมการสร้างบ้านเมืองสุจริต” จำนวน 4...
Read More
0 replies on “เช็กก่อนสาย! 7 สัญญาณเตือนเบาหวาน”