ผศ.ดร.เชษฐา ทรัพย์เย็น นักรัฐศาสตร์จากมหาวิทยาลัยนวมินทราธิราช วิเคราะห์สถานการณ์ราคาสินค้าเกษตรไทยว่า การปรับตัวสูงขึ้นของราคาพืชผลหลายชนิดทั้งยางพารา มันสำปะหลัง ปาล์ม ข้าว ซึ่งล้วนเป็นพืชเศรษฐกิจ ในเดือนตุลาคม 2569 ถือเป็นสัญญาณเชิงบวกต่อเศรษฐกิจฐานราก โดยนอกจากปัจจัยความต้องการในตลาดโลกแล้ว ยังมีนโยบายภาครัฐที่เข้ามามีบทบาทสนับสนุนการสร้างตลาดและเพิ่มความต้องการใช้สินค้าเกษตรภายในประเทศ
ผศ.ดร.เชษฐา กล่าวว่า ประเด็นที่น่าสนใจคือแนวทางของรัฐบาลนายอนุทิน ชาญวีรกูล ที่พยายามเชื่อมโยงภาคเกษตรเข้ากับภาคพลังงานและอุตสาหกรรม โดยเฉพาะนโยบายส่งเสริมการใช้น้ำมันชีวภาพ E20 และ B20 ผ่านมาตรการลดภาษีสรรพสามิต ซึ่งเป็นกลไกที่สามารถเพิ่มความต้องการวัตถุดิบทางการเกษตรภายในประเทศได้โดยตรง
เนื่องจาก E20 มีเอทานอลเป็นส่วนผสม ซึ่งผลิตได้จากอ้อยและมันสำปะหลัง ขณะที่ B20 ใช้ไบโอดีเซลที่มีปาล์มน้ำมันเป็นวัตถุดิบสำคัญ ดังนั้น เมื่อมีการส่งเสริมให้ประชาชนและภาคขนส่งใช้เชื้อเพลิงชีวภาพเพิ่มขึ้น ย่อมมีโอกาสทำให้ความต้องการวัตถุดิบในห่วงโซ่การผลิตเพิ่มขึ้นตามไปด้วย
แนวทางดังกล่าวจึงเป็นหนึ่งในกลไกที่รัฐบาลสามารถใช้สนับสนุนตลาดสินค้าเกษตร โดยเฉพาะปาล์มน้ำมัน อ้อย และมันสำปะหลัง แม้ผลต่อราคาที่เกิดขึ้นจริงยังต้องพิจารณาปริมาณการใช้เชื้อเพลิงชีวภาพและปัจจัยตลาดอื่นประกอบ
นอกจากนี้ การเดินหน้าเจรจาการค้าและขยายตลาดส่งออก ยังเป็นอีกแนวทางที่ช่วยเพิ่มช่องทางจำหน่ายสินค้าเกษตรไทย ขณะที่มาตรการลดต้นทุนการผลิต การส่งเสริมปุ๋ยสั่งตัด และการลดภาระค่าไฟฟ้า มีส่วนช่วยให้เกษตรกรและผู้ประกอบการในห่วงโซ่การผลิตสามารถรักษารายได้สุทธิได้มากขึ้น
ผศ.ดร.เชษฐา มองว่า ความสำคัญของแนวนโยบายรัฐบาลอยู่ที่การพยายามเปลี่ยนวิธีบริหารเศรษฐกิจเกษตร จากเดิมที่มุ่งแก้ปัญหาเมื่อราคาตกต่ำ ไปสู่การสร้างความต้องการใช้ผลผลิตผ่านภาคอุตสาหกรรมและพลังงาน ซึ่งหากดำเนินการได้ต่อเนื่อง จะช่วยลดความเสี่ยงจากการพึ่งพาตลาดส่งออกเพียงช่องทางเดียว
อย่างไรก็ตาม ราคาสินค้าเกษตรที่ปรับตัวสูงขึ้นในปีนี้ยังเป็นผลจากหลายปัจจัย ทั้งความต้องการในตลาดโลก สภาพภูมิอากาศ ปริมาณผลผลิต และความผันผวนทางภูมิรัฐศาสตร์ ทั้งนี้ อยากเห็นภาครัฐ สร้างตลาดรับซื้อเพื่อกระตุ้นความต้องการระยะยาว ซึ่งจะเป็นการแก้ปัญหาอย่างยั่งยืน
สำหรับแนวทางระยะยาว ผศ.ดร.เชษฐา เสนอให้รัฐบาลต่อยอดการสร้างตลาดใหม่ควบคู่กับการเพิ่มมูลค่าสินค้าเกษตร ส่งเสริมอุตสาหกรรมแปรรูป พัฒนาระบบข้อมูลการผลิต และเพิ่มโอกาสเข้าถึงเงินทุน เทคโนโลยี และระบบชลประทาน เพื่อให้เกษตรกรมีความสามารถในการแข่งขันมากขึ้น
ผศ.ดร.เชษฐา กล่าวทิ้งท้ายว่า วันนี้รัฐบาลเดินมาถูกทางแล้วในการส่งเสริมการใช้พลังงานชีวภาพ ทั้ง E20 ที่ใช้เอทานอลจากอ้อยและมันสำปะหลัง และ B20 ที่ใช้ไบโอดีเซลจากปาล์มน้ำมันเป็นส่วนประกอบ แต่สิ่งที่ควรเดินหน้าต่อไปคือ การผลักดันให้พลังงานชีวภาพกลายเป็นหนึ่งในเชื้อเพลิงหลักของประเทศอย่างจริงจัง
เพราะนอกจากจะช่วยลดการพึ่งพาการนำเข้าน้ำมันจากต่างประเทศแล้ว ยังเป็นการสร้างตลาดขนาดใหญ่รองรับผลผลิตทางการเกษตร เพิ่มความต้องการวัตถุดิบ และสร้างโอกาสในการเพิ่มรายได้ให้เกษตรกรไทยอย่างต่อเนื่อง
“นี่คือโอกาสครั้งสำคัญที่ประเทศไทยควรคว้าไว้ เราไม่ควรมองพืชผลทางการเกษตรเป็นเพียงสินค้าเพื่อการบริโภคหรือส่งออกอีกต่อไป แต่ต้องยกระดับให้เป็นส่วนหนึ่งของยุทธศาสตร์ความมั่นคงทางพลังงานของชาติ เปลี่ยนผืนดินเกษตรให้เป็นแหล่งสร้างพลังงาน เปลี่ยนผลผลิตให้เป็นรายได้ และเปลี่ยนเกษตรกรไทยให้เป็นกำลังสำคัญในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจประเทศ เพราะในอนาคต ความมั่นคงทางพลังงานของไทย ไม่จำเป็นต้องมาจากบ่อน้ำมันเพียงอย่างเดียว แต่อาจเติบโตขึ้นจากไร่อ้อย ไร่มันสำปะหลัง และสวนปาล์มของเกษตรกรไทยเอง”.
